Kungulli dimëror, një perime e sezonit që duhet konsumuar patjetër! (VIDEO)

Kungulli është bimë njëvjeçare, barishtore, me lule monoike. Sistemi
rrënjor është shumë i zhvilluar aq sa ja kalon të gjithë bimëve të familjes së bostanore. Pjesa
më e madhe e rrënjëve shtrihet në thellësinë 40 – 50 cm, ndërsa rrënje të veçanta dhe në
specie të ndryshme, arrijnë deri në 8 m thellësi. Rrënjët e kungullit e vazhdojnë rritjen e tyre
intensive deri në momentin e fillimit të pjekjes së frutit. Prandaj për kultivuesit del për detyre
që Shërbimet agroteknikë, krijimi i lagështirës së nevojshme, si dhe plehërimi sipas bilancit të
plehërimit t’ia kushtojnë në maksimumin e duhur deri në këtë fazë.
Duke patur një sistem rrënjor të zhvilluar, bima e kungullit, mund të sigurojë lagështirën e
nevojshme nga thellësitë e nëntokës dhe kjo bën të mundur t’i rezistoje thatësirës. Por kjo
nuk do të thotë që kungulli nuk ka nevojë për ujitje. Kjo sidomos në kushtet e kultivimit në
shtretër apo tunele të ulëta plastike, lind nevoja e ujitjeve të shpeshta, me qëllim që frutat të
rriten.
Kërcelli është zvarritës, me gjatësi nga 1 m për kungullin e njomë të gjellës, e deri në 10 – 12
m për llojet e kungujve dimërore. Kërcelli është me brinjë të theksuar dhe i veshur me qime
të ashpra. Në çdo nyje të kërcellit dhe në kushte të përshtatshme lagështie dhe temperaturë,
mund të dalin rrënje adventive, të cilat rrisin fuqinë e sistemit rrënjore.
Shumica e varieteteve të kungullit janë me lule monoike të ndara veças, por në të njëjtën
bimë. Gjithashtu ekzistojnë kultivarë qe kanë lule dyseksore. Bima lulëzon 4 – 5 javë pas
mbirjes. Të parat që dalin janë lulet mashkullore. Ato dalin zakonisht rreth 1 javë e madje
edhe deri në një muaj para luleve femrore. Ato janë të pasura me polen. Më pas dalin lulet
femërore. Të dyja llojet e luleve gjenden në degën kryesore. Raporti ndërmjet luleve
mashkullore me ato femëroret, është rreth 10:1. Lulet mashkullore janë më shumë theke.
Lulet femërore janë rreth 2 herë më të mëdha se lulet mashkullore dhe me ngjyra më të
ndezura e të shndritshme, me qëllim që të tërheqin insektet për të realizuar pjalmimin.
Lulja femërore ka stil të trashë dhe me 3 kreza. Vezorja është veshur me një push të dendur.
Krezat e pistilit të luleve femërore janë të afta të kapin polenin e luleve mashkullore me anë
të insekteve. Poleni është fertil për 24 orë. Lulet femërore e ruajnë aftësinë pllenuese për 2 – 3 ditë.

Hapja e lules femërore dhe mashkullore bëhet në orët e para të ditës (rreth orëve 6-9
para ditë) dhe qëndrojnë të hapura për 4 – 6 orë. Vezorja e sapo pllenuar fillon menjëherë të
zmadhohet. Shpejtësia e rritjes është në përputhje me veçoritë e varietetit dhe të
agroteknikës. Fruti piqet 35 – 40 pas pllenimit, ndërsa për konsum të freskët, bëhet gati edhe
brenda javës.

Rëndësia ekonomike dhe vlerat ushqimore. Kjo bimë kultivohet në të gjithë zonat e
vëndit tonë. Mendohet që sipërfaqja në këtë bimë në vendin tonë, të arrijë në mbi 500 ha.
Kultivimi i tij bëhet në fushë të hapur, në tunele, shtretër, serra, etj. Kungulli ka një
konsumim të gjere, gjë që i kushtohet shijes së mirë dhe vlerave ushqimore që zotëron.
Përdoret kryesisht në gjendje të freskët. Përmban, karotinë që në disa raste shkon në 34
mgr% dhe në placente 104 mgr, prandaj kjo bimë merr një rëndësi të madhe në të ushqyerit
e fëmijëve. Proteinë 0.8 %, sheqer 2.9%, 1 kg frut të freskët, përmban 260 kalori. Është
ushqim dietik pasi ka inulinen që shkatërron diabetin. Përmban vitaminë A, 16 mgr proteinë
e tjerë. Pureja e përgaditur me kungull, rekomandohet të përdoret për kurimin e të sëmurëve
me ulceren. Përdoret gjithashtu në kurimin e disa sëmundjeve të mëlçisë, veshkave, rrugëve
urinare, arteriosklerozës e të tjera. Kungulli i freskët përdoret me sukses edhe në djegiet,
ekzemat, gërvishtjet e ndryshme e të tjera plagë. Në vendin tonë, ka kushte shumë të
përshtatshme për kultivimin e tij në fushë dhe në ambiente të mbrojtura. Kjo bimë sa vjen
dhe po shtohet në sipërfaqe të hapura dhe në ato të mbrojtura.

Klasifikimi botanik dhe ekonomik. Nga klasifikimi botanik njihen 5 grupe botanike, nga
të cilat 4 nga këto janë njëvjeçare dhe 1 është shumëvjeçare. Si të kultivuara, në vendin tonë
njihen 3 grupe si:
1 – Curcurpita pepa, e cila ndahet ne: i) Curcurpita pepa varietet Americana; ii) Curcurpita
pepa varietet Turcia ose kungulli i gjellës, e cila mendohet të ketë ardhur nga Azia e Vogël;
2 – Curcurpita Moschata dhe 3 – Curcurpita Maxima. Të trija këto lloje kultivohen në vendin
tonë.
Populacionet më të përhapura që kultivohen në vendin tonë janë: 1 – Kungulli i gjellës
me kultivarin e njohur ‘’I bardhi i gjellës’’; 2 – Kungulli dimërore, i cili klasifikohet në
populacionet si:
a) Cipë hollë, dhe në këtë grup njihen kultivarët “Kosova origjinal’’, “Dallma Bushat’’, “I
madhi i Laknasit’’, “Dropulli, “Oblika’’, etj.
b) Cipë trashë, dhe në këtë grup përfshihen; “Pjekes i kuq i Tiranës’’, “I pites’’, “I murrmë’’,
etj.
Dallimi praktik i formave të kultivuara të kungullit, vërehet në ngjyrën që merr fruti në
momentin e pjekjes. Por dallime të tjera janë:
i) Te grupi botanik Cucurbita pepo, petlat e lules i ka me majë të ngritur dhe të
zgjatur, ndërsa frutin e ka të zgjatur ose të rrumbullaket.
ii) Te grupi botanik Cucurbita maksima, petlat e lules i ka të përhapura dhe të
përkulura nga jashtë kur hapen. Frutin e kanë dy herë më të gjërë se sa të gjatë dhe me bisht
të perbre me 4 – 5 qoshe të lëmuar.
iii) Te grupi botanik Cucurbita moskata, petëlat e lules i ka të gjata, po ashtu edhe
frutin e ka të gjatë dhe në formë comange. Bishti është me bisht me 4 – 5 qoshe të
dhëmbëzuara.

Kungujt dimëror që janë shumë popullor këto ditë vjeshte, dhe është shumë e lehtë për tu gjetur në çdo market.

Ata kanë një formë të rrumbullakët mbledhjeje me një lëkurë të fortë, të butë dhe të gjelbër të errët. Në brendësi do të gjeni një mish të bukur dhe fara të verdha-portokalli që janë shumë të ngjashme me farat e kungullit.

Kanë arom dhe shije të e ëmbël, pothuajse me gëzof (tul me fije-fije). Njerëzit e përshkruajnë atë si një kryqëzim midis një kungulli dhe një patate të ëmbël dhe mund të quhet një përshkrim mjaft i saktë.

Meqenëse kungulli dimëror është një kungull dimri, zakonisht do të filloni t’i shihni në treg rreth tetorit dhe pastaj deri në shkurt ose mars.

Përfitimet ushqyese

Kjo ngjyrë e pasur portokalli na bën të dimë që kungulli dimëror është një burim i shkëlqyeshëm i beta karotinës dhe gjithashtu është i pasur me fibra dhe i ngarkuar me hekur, vitaminë C dhe disa vitamina B.

Një filxhan i vetëm me kungull dimëror ka vetëm dyzet kalori dhe 7 gram karbohidrate, që është rreth gjysma e asaj që mund të gjesh në një karamele.

Pra, është një shtesë e shijshme dhe ushqyese për pothuajse çdo lloj diete.

Kur jeni duke kërkuar për blerjen e kungullit dimëror, duhet të kërkoni një kungull që ndihet i rëndë për madhësinë e tij. Lëkura do të jetë e shurdhër dhe me gunga (kjo është normale), thjesht duhet të jeni të sigurt se nuk ka njolla të buta.

Pasi ta keni marrë kungullin tuaj në shtëpi, thjesht ruajeni atë në një vend të freskët dhe të thatë.

Përgatitja

Kur të jeni gati të përgatisni kungullin tuaj, jepini një shpëlarje të mirë nën ujë të ftohtë dhe më pas kapni një thikë të mprehtë të rëndë. Për shkak se ka një lëkurë të fortë, ata mund të jenë të vështir për t’u prerë – kështu që ju doni të bëni kujdes. Filloni duke e prerë atë në mes.

Sapo ta keni të hapur do të shihni, se ka fara brenda, ashtu si një kungull. Këto fara mund të piqen dhe të hahen ashtu si farat e kungullit , kështu që sapo t’i nxirrni sigurohuni që t’i ruani nëse doni një meze të lehtë të shijshme.

Tani nëse doni ta mbani prerjen tuaj në minimum, mund të ndaleni pikërisht këtu, të vendosni anën e mishit të kungullit poshtë në një fletë pjekjeje të pjekur dhe të piqni në 200°C për rreth 25-30 minuta dhe kungulli juaj do të gatuhet dhe do të jetë gati për tu shërbyer.

Ju mund ta ëmbëlsoni mishin e kungullit me pak kanellë dhe mjaltë nëse dëshironi një version më të ëmbël ose mund të bëni pak kripë dhe piper dhe pluhur hudhre ose pluhur këri për një aromë më të këndshme.

Një tjetër mundësi është që të mbushni zgavrën me pak sallatë dhe ta hani në atë mënyrë ose të hiqni mishin dhe ta përdorni atë në një supë, ose vërtet në ndonjë vend ku mund të përdorni pure kungulli.

Nëse nuk ju shqetëson të vazhdoni të prisni kungujt tuaj, atëherë kjo është padyshim mënyra shumë e mirë për ta ngrënë.

Merrni secilën gjysmë dhe pritini në pykë (pjesë të holla) ashtu sikur të prisnit një pjepër.

Pastaj hedh pak vaj ulliri, kripë, piper, hudhër pluhur dhe pluhur këri. Tani përsëri, nëse do të donit një aromë të ëmbël ndërroni hudhrën dhe kërin me kanellë apo edhe pak erëza për kek me kungull, të dyja do të ishin të shijshme.

Kalojeni në një fletë pjekjeje dhe piqeni në 200°C gradë për rreth 20 minuta, duke e kaluar përgjysmë.

Qëllimi është që të merrni këtë mish të bukur ngjyrë kafe të artë me një lëkurë të këndshme të butë, sepse mos harroni, lëkura është 100% e ngrënshme. Zbutet kur gatuhet dhe është e shijshme.

Ju sigurisht që mund ta hani këtë saktësisht siç është dhe të shijoni një mënyrë, t’i shërbeni në një anë pulë ose peshk të pjekur, ose ta përdorni për të mbushur një sallatë të bukur dimri. Opsionet janë të pafundme.

Në videon më poshtë mund ta shihni si të përgatitet kungulli dimëror:

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *